مديريت فردا

موضوعات متنوع با گرایش مدیریتی- اجتماعی- جامعه شناسی

 
ساعت ٥:۱۱ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۳۸۳/۱۱/۱٤  کلمات کلیدی:

پيشينه تاريخي خوزستان

به گواهي تاريخ , هشت‌هزار سال پيش از ميلاد مسيح ، حكومتي‌توانمندتوسط يكي از نوادگان نوح نبي(ع) پايه گذاري گرديدكه تا قرنها پس‌ازآن نيز به نام خود او, عيلام ناميده مي‌‌شد. مورخان‌وباستان‌شناسان , اين‌تمدن باستاني را جزو اولين‌جوامع متمركز و‌متمدن‌بشري‌دانسته وآنرا به‌عنوان‌پايه‌واساس جوامع منسجم‌امروزي مي‌شناسند

بررسي هاي تاريخي نشان مي‌‌دهند منطقه اي كه امروز خوزستان ناميده مي‌شود ، در روزگاران پيشين قسمتي از سرزمين وسيع و دولت مستقل عيلام بوده است . بر اساس شواهد تاريخي موجود نام عيلام تا حدود سيزده قرن قبل از ميلاد به خوزستان اطلاق گرديده است و از اين تاريخ به بعد نام "انشان سوسنكا" در كتيبه‌هاي عيلامي به ثبت رسيده است . هخامنشيان پس از تصرف اين منطقه (حدود 640 قبل از ميلاد) انشان را انزان ناميدند . هرودوت و گزنفون مورخان يوناني زمان هخامنشيان و سلوكيان اين سرزمين را سوزيانا كه ماخوذ از نام شوش است , ضبط نموده اند .

در سال 1320 هجري شمسي با تصويب دولت مركزي ايران , نام خوزستان براي اين منطقه انتخاب گرديد . خوزستان از كلمه خوز يا خوج كه عيلامي شده "اوز" است گرفته شـــــــــــــــــده و اوز نام ناحيه اي از قلمرو عيــــــــــــــــــــلاميان بوده است .

سرزمين خوزستان به علت وجود رودهاي فراوان از ديرباز جهت كشاورزي و دامپروري مناسب بوده است .از اينرو در پي ريزي تمدنهاي بزرگ زمينه مساعدي داشته است ، چنانكه قدمت آثار تل علي كش از مرز 8000 سال قبل از ميلاد تجاوز مي‌‌كند .آنچه از حفاريهاي تپه چغاميش بدست آمده نمايانگر سكونت اجتماعاتي با نحوه زندگي دوران نوسنگي است . اين تمدن در طول هزاره‌هاي 6 و7 قبل از ميلاد پيوسته به سوي تكامل مي‌‌رفته و ساكنين آن داراي تشكيلاتي اجتماعي بوده اند كه پيشرفته تر از تمدن هاي كوچك بين النهرين بوده است .توجه به آثاركشف شده ازتپه‌هاومحوطه‌هاي متعدد باستاني چون شوش، جعفر آباد، ابوفنـدووا، موسيان، بند بال ، فخرآباد ، چوي ، تپه بزرگ سوركان ، چغازنبيل ، تل برفي ، آثار مهم و با ارزش عيلامي در شوش ، شوشتر و هفت تپه ، ايذه ،اطراف مسجد سليمان ، سنگ نگاره‌هاي تنگ سروك در بهبهان ، آثار بندها و پل هاي ساساني در دزفول همگي شاهد اين مدعاست كه از قديميترين روزگاران، اقوام قبل از تاريخ به اين ناحيه جذب شده و زندگي شكوفايي داشته اند .

آثار تمدن باستاني تپه چغاميش در دزفول

مو قعيت جغرافيايي و وضعيت اقليمي خوزستان

خوزستان كنوني , استان پربركت , آبرفتي و حاصلخيز كشورمان با مساحتي بالغ بر 67282 كيلومـــــــــــتر مربع در جنوب غربي ايــــــران بين 29 درجه و 58 دقيقه تا 32 درجه و 58 دقيقه عرض شمالي از خط اســـــــــــــتوا و47 درجه و42 دقيقه تا 50 درجه و 39 دقيقه طول شرقي نســـــــــبت به نصف النهار گرينويچ قرار دارد .استان خوزســــــــتان از شمال به استان لرستان ، از شمال شرق به استان اصفهان ، از شمال غرب به استان ايلام ، از شرق و جنوب شرقي به استانهاي چهارمحال و بختياري وكهگيلويه و بويراحمد از جنوب به استان بوشهر و خليج فارس و از غرب به كشور عراق محدود است .

از نظر پستي و بلندي و توپوگرافي ، استان خوزستان را مي‌‌توان به دو منطقه كوهستاني و جلگه اي تقسيم نمود . منطقه كوهستاني استان كه رشته اي از ارتفاعات زاگرس را تشكيل مي‌‌دهد در قسمت شمالي و شرقي استان قرار گرفته و نزديك به 5/2 مساحت كل استان را شامل مي‌‌شود. منطقه جلگه‌اي‌استان از جنوب شهرستانهاي دزفول مسجد سليمان ، رامهرمز ، انديمشك و بهبهان آغاز و تا سواحل خليج فارس و رودخانه اروند ادامه مي‌‌يابد . مناطق جلگه اي نزديك به 5/3 وسعت استان را شامل مي‌‌شود.

از نظر آب و هوا به جز در برخي از مناطق كوهستاني شمالي و شرقي استان ، استان خوزستان داراي اقليم خشك و نيمه خشك مي‌‌باشد . متوسط ميزان بارندگي ساليانه استان در حدود 266 ميليمتر و دوره بارندگي معمولا بين ماههاي مهر تا ارديبهشت مي‌‌باشد . زمستانهاي اين منطقه عموماً كوتاه و معتدل و داراي تابستانهاي گرم وطولاني است . حداكثر و حداقل درجه حرارت در شهر اهواز به ترتيب 50 درجه سانتيگراد(معمولادرتيرماه) و 1- درجه سانتيگراد ( معمولا در بهمن ماه ) مي‌‌باشد. در اين ناحيه تعداد روزهاي يخبندان در سال بسيار اندك است.

خوزستـان با مركزيت شهر اهواز داراي 17 شهرستـان ، 34 شهـر ، 36 بخـش و 114 دهستـان است . شهرهاي عمده استان خوزستان ، آبادان ، انديمشك ، بهبهان ، خرمشهر ، مسجد سليمان ، ايذه ، سوسنگرد ، بستان ، شهرهاي باستاني شوش ، دزفول ، شوشتر و .... مي‌‌باشند .

ساختار جمعيتي استان خوزستان

ساكنان خوزستان باستان علاوه بر عيلاميان كه نخستين مردم خوزستان بودند ، در ادوار مختلف تاريخي عبارت بودند از كيسي ها ، پراتاكين ها ، اوكسي ها ، صائبين ، يوناني ها و هنديان . ساكنان فعلي خوزستان در مناطق مختلف اين استان متفاوت هستند . در قسمت شمالي و شمال شرق استان ، بيشتر مردمان لر ساكنند . همچنين طوايف بزرگ بختياري كه بر اساس يك تقسيم بندي كلي به دو تيره بزرگ و متعدد الفروع هفت لنگ و چهار لنگ تقسيم مي‌‌شوند در اين نواحي سكونت دارند . در شهرهاي شوشتر و دزفول كساني مي‌‌زيند كه نژاد آنها به عيــــلامي‌‌ها و آشوري ها بر مي‌‌گردد. در قسمت جنوبي استان مردمان عرب نژاد سكونت دارند . با توجه به شواهد تاريخي ، احتمالا اولين طوايف عرب در قرن هاي اوّل ، دوّم و سوّم ميلادي و در عهد اشكانيان به خوزستان آمده اند . مهمترين قبايل عرب فعلي خوزستان عبارتند از : بني كعب ، بني تميم ، بني طرف ، بني لام ، بني مالك ، بني سعيد ، باويان ، بني ساله ، محيسن ، آل كثير ، خميس ، اماره ، شريفات ، سادات ، كنانه ، خزرج ، اوس ، بني طريف ، زهيريه ، ظوالم ، مذحج ، سواعد ، شرفا ، بنو مشرف و قبايل ديگر .

جمعيت اين استان طبق آخرين سرشماري معتـــــبرحدود 3951829 نفر مي‌‌باشد . تعداد جمعيت شهرنشين 64% ، روستانشين 35% و مابقي غير ساكن هستند . تراكم نسبي جمعيت استان حدود 40 نفر در كيلومتر مربع است .

جاذبه‌هاي توريستي خوزستان

استان خوزستان با داشتن آثار و بناهاي تاريخي بجاي مانده از تمدنهاي پيشين كه در طول تاريخ حيات خود بطور مستمر و مداوم بر اين سرزمين حكومت كرده اند ، از جاذبه‌هاي توريستي قابل ملاحظه اي برخوردار است . در كمتر سرزميني مي‌‌توان تمدنهايي تا اين حد متعالي و پيوسته را مشابه استان خوزستان پيدا كرد .تمدن و آثار بجا مانده از حكومت عيلاميان در شوش ، هفت تپه ، چغا زنبيل ، ايذه و بهبهان ؛ هخامنشيان در شوش ، اشكانيان در مسجد سليمان ، ساسانيان در شوشتر ، دزفول ، بهبهان و رامهرمز و بالاخره تمدن دوره اسلامي در اكثر نقاط اين استان ، همگي گوياي تاريخ ارزنده و پربار اين سرزمين و جزو ميراثهاي فرهنگي كشور محسوب مي‌‌گردد .

علاوه بر آثار تاريخي مشهور و اماكن مذهبي مانند زيارتگاهها و بقعه‌هاي متبركه ، چشم اندازهاي طبيعي استان بويژه در مناطق كوهستاني از جاذبه خاصي برخوردار است

به طور عمده جاذبه‌هاي تفريحي و توريستي استان خوزستان را مي‌‌توان در دو بخش خلاصه نمود :

الف – جاذبه‌هاي فرهنگي ، تاريخي و مذهبي :

شــــوش :

شهرستان شوش با بناها و آثار تاريخي مهم و متعدد با وسعتي معادل 3577 كيلومترمربع واقع در شمال غربي استان يكي از مراكز و قطبهاي مهم سياحتي درجذب توريست محسوب مي‌‌گردد. مهمترين آثارتاريخي شوش عبارتنداز :

  • اكروپل يا گورستان دوران اور
  • شهرتاريخي شاهي كه از نظر تشخيص تمدنهاي مختلف حائز اهميت مي‌‌باشد.
  • آپادانا يا كاخ زمستاني پادشاهان هخـــامنشي كه نمونه كامل آن در تالار تخت جمشيد موجود است .
  • معبد پنج طبقه يا زيگورات چغازنبيل مربوط به دوره عيلامي
  • مقبره دانيال نبي (ع) با بنائي زيبا و شكوهمند در كنار رودخانه شاوور
  • بقعه دعبـــــــل خزاعي كه با تجديد بناي آن در حال حاضر به مجتمع فرهنگي – هنري تبديل شده است .
  • موزه‌هاي تاريخي شوش و هفت تپه .
  • مقبره دانيال نبي (شوش)
  • معبد چغازنبيل (هفت تپه)

دزفـــول :

دزفول در 145 كيلومتري شمال اهواز واقع شده است و وسعت آن 4515 كيلومتـر مربع است . نام اين شهر از واژه "دژپل" به معني قلعه پل برگرفته شده است . بافت‌زيباي معماري و بناهاي قديمي‌‌آن از جذبه‌هاي ديدني اين شهر محسوب مي‌‌شوند.

شهر دزفول در دوره‌هاي مختلف تاريخي داراي آثار و بناهاي مهمي است . مهمترين آثار ديدني اين شهرستان شامل تپه باستاني چغاميش ، بقاياي شهر تاريخي جندي شاپور در 15 كيلومتري جنوب شرقي دزفول ، آثار پل قديمي دزفول بر روي رودخانه دز (اين پل ، قديمي‌‌ترين پل جهان است كه در حال حاضر تردد وسايل نقليه بر روي آن جريان دارد) ، آسيابهاي آبي دوران ساساني و اوايل دوره اسلام ، اماكن مذهبي و بقعه‌هاي متبركه از محلهاي ديدني اين شهرستان مي‌‌باشند. از جاذبه‌هاي گردشگري شهرستان دزفول به موارد زير مي‌‌توان اشاره كرد :

    1. رودها : دز ، گورو ، عجيرب ،‌ جيروك ، شيرين آب ، شورآب
    2. بيشه‌ها : بن جعفر ، دز ، حميد آباد ، عباس آباد
    3. سدها : دز ، تنظيمي علي كله
    4. پاركهاي جنگلي : ميلاد ، شقايق ، لاله ، تنگه سرا ، خيلا
    5. جنگلهاي طبيعي : كارنج ، بوالحسن
    6. دره‌ها : تُوبيرون ، شيرين آب ، قره احمدي ، خرسان
    7. آبشارها : شِوي ، آبشار لب سفيد ، آبشار سر سرداب
    8. درياچه‌هاي مصنوعي : سد دز و علي كله
    9. درياچه طبيعي تمي در دره كايد ، درياچه‌هاي كبود در شهيون
    10. قلعه‌ها : قلعه دز ، قلعه رودبند ، قلعه شاداب
    11. امام زاده‌ها ، پيرها ، قدمگاهها : پير رود بند ( دره تو بيرون ) ، پير فنرك ، پير بانگو ، پير چول ، مهد آويد ، احمد فداله ( سپر ) از نوادگان امام موسي كاظم(ع) ، سبزقبا ، محمد بن جعفر، سوار غيب و
    12. روستاهاي ديدني در منطقه شهيون ، بيشه بزان ، پا قلعه ، پامنار ، باغــــــچه بان ، ديوني ، دارك ، دره‌هالويي نور آباد سرزمين نرگس هاي وحشي ، ليـوس ، سزار ، سرتنگ و شوي .
    13. آبشار شوي
    14. (سردشت دزفول)
    15. پل قديم دزفول

شوشتــــر :

شهرستان شوشتر در شمال‌شرقي اهواز واقع گرديده و با داشتن آثار تاريخي مربوط به دوران ساسانيان مانند پل شادروان ، بند ميزان ، آبشارها و آسيابهاي قديمي و بافت قديمي شهر كه گوياي معماري كهن و سنتي ايران مي‌‌باشد ، مي‌‌تواند يكي از اماكن و مراكز ديدني و جاذب توريست باشد . علاوه بر آثار تاريخي فوق ، قديمي‌‌ترين آثار تاريخي مربوط به دوره غارنشيني در مكاني به نام "تنگ پيدا" در درون يك غار در شمال‌شرقي شوشتر بدست آمده‌كه نشانگر قدمت‌حيات‌ در اين سرزمين مي‌‌باشد . آبشارها و آسيابهاي قديمي شوشتر

ايــــذه :

شهرستان ايذه در منطقه كوهستاني بين خوزستان و اصفهان در فاصله 207 كيلومتري از مركز استان واقع شده و در حدود 6201 كيلومتر مربع مساحت دارد . اين شهرستان در شمال شرقي استان با طبيعت كوهستاني خود از ديرباز يكي از مناطق مسكوني و آباد استان بوده است . آثار تاريخي بدست آمده در اين شهرستان شامل "اشكفت سليمان" با نقوش برجسته حجاري شده و كتيبه‌هاي ميخي در 3 كيلومتري جنوب غربي ايذه ، مجسمه سوسن ، آثار پل شالو و قلعه‌هاي دهدز ، پل ساساني و آتشكده دره شمي جزو آثار كمياب و با ارزش منطقه و از جمله ميراثهاي فرهنگي كشور بشمار مي‌‌آيند.

اشكفت سليمان (ايذه)

باغمـــلك :

شهرستان باغملك بدليل داشتن آب و هواي مساعد و مطبوع و طبيعت سرسبز بويژه در فصل تابستان و نيز داشتن آثار تاريخي مهم مانند قلعه تل ، خرابه‌هاي شهر منجنيق و آثار پل آن ، زيارتگاههاي امام زاده عبدالله و حضرت سليمان ، و تفريحگاههاي منطقه مانند مال آقا ، رباط ، تنگ كرد و چيدن ، از مناطق سياحتي استان بشمار مي‌‌رود و همه ساله پذيراي تعداد زيادي گردشگر مي‌‌باشد . اين شهرستان يكي از مراكز مهم ييلاقي و قشلاقي عشاير كوچرو استان مي‌‌باشد كه مناظر كوچ عشاير از زيبايي ها و جاذبه‌هاي ديدني اين شهرستان است .

مسجد سليــمان :

مسجد سليمان در 145 كيلو متري شمال اهواز واقع شده است . اين شهرستان در مجاورت رشته كوههاي زاگرس داراي آب و هواي مساعد و دلپذير بويژه در مناطق شمالي آن مي‌‌باشد . قلل و رشته كوههاي مرتفع بخش لالي و انديكا كه قلمرو كوچ و استقرار قشلاقي عشاير ايل بختياري است بويژه در فصل كوچ عشاير جاذبه خاصي دارد

آثار تاريخي مهم در مسجد سليمان عبارتند از :

  • صفه سرمسجد كه بقاياي يك آتشكده عظيم باستاني است و قدمت آن به دوره اشكانيان مي‌‌رسد .
  • تپه باستاني "بردنشانده " كه در ان مسكوكات و سفال كشف گرديده است .
  • تپه باستاني لالي كه آثاري با خطوط سومري در آن يافت شده و قدمت آن به هزاره سوّم قبل از ميلاد مي‌‌رسد .

و آثار تاريخي ديگر مانند تپه باستاني كلگه در داخل شهر مسجد سليمان ، تپه گلگير در 35 كيلومتري مسجد سليمان ، امامزاده هفت شهيدان و ... .

گذشته از وجود آثار تاريخي ، آثار و تاسيسات بجاي مانده از دوران حيات شركت نفت در منطقه كه در واقع بخش مهمي از تاريخچه صنعت نفت در كشور را نشان مي‌‌دهد ، از اماكن و محلهاي ديدني اين شهرستان بشمار مي‌‌رود . چاه شماره 1 معروف به چاه نفتون در محل اوليه آن ، نخستين چاه نفت كشور بود كه به نفت رسيد . پالايشگاه قديمي شهر و جاده‌ها و پلهاي قديمي احداث شده توسط شركت نفت در بازگويي تاريخ پيدايش نفت و بهره برداري از آن مي‌‌تواند ارزشمند و قابل بازديد باشد .

اولين چاه نفت ايران (مسجد سليمان)

بهبـــهان :

در 225 كيلومتري جنوب شرقي اهواز واقع شده است . آثار باستاني ارجان (ارگان) در پنج كيلومتري شمال غربي آن قرار دارد . در سال 1361 يك آرامگاه عيلامي متعلق به كيدين هوتران (قرن 7 قبل از ميلاد) در ارجان كشف گرديد كه شامل گنجينه بزرگ فرهنگي بوده و داراي ارزش هنري و مادي فراوان است . علاوه بر آن آثار دو پل و يك سدّ ساساني در كنار شهر ارجان روي رودخانه مارون ديده مي‌‌شود ، همچنين آثار يك پل و يك آتشكده ساساني و يك پل دوره ديلمي در 20 كيلومتري شرق بهبهان و در كنار رود خيرآباد قابل مشاهده است . سنگ نگاره‌هاي تنگ سروك (سولك) كه مربوط به دوره اشكاني مي‌‌باشد و شامل نقوش عقاب ، پادشاه ، آتشكده ، سربازان ، نوازندگان و غيره است در 50 كيلومتري شمال غربي بهبهان واقع شده . آثار ساختماني شهر قديم و آثار بناي عظيمي‌كه احتمالا كليساي اين شهر بوده ، در 25 كيلومتري شمال‌غربي بهبهان(دهستان تشان) قرار دارد و مربوط به دوره ساساني مي‌‌باشد

اهـــواز :

از آثار ديدني و تاريخي شهرستان اهواز مي‌‌توان به بقاياي پل قديمي كارون كه در محل كنوني پل معلق ساخته شده و نيز بقعه متبركه علي بن مهزيار اشاره نمود .

پل معلق اهواز

رامهـــرمز :

شهرستان رامهرمز در 80 كيلومتري اهواز قرار دارد و آثاري از دوره‌هاي مختلف تاريخي مانند تپه‌هاي پيش از تاريخ و عيلامي ، طاق نصرت ، قلعه دا و دختر ، قلعه تاشاري يا قلعه يزدگرد و بقاع دوره اسلامي را در خود جاي داده است .

ب – جاذبه‌هاي طبيعي :

جنگل ، مرتع و تالابها با داشتن حيات متنوع گياهي و جانوري كه از آنها بعنوان مناطق حفاظت شده ، پناهگاه حيات وحش ، پارك ملّي و يا آثار طبيعي نام مي‌‌برند ، جزئي از ميراثهاي طبيعي هر منطقه بشمار مي‌‌روند و مناظر و چشم اندازهاي زيباي آنها مي‌‌تواند علاقمندان به طبيعت را بسوي خود جذب نمايد . در استان خوزستان ، مناطق حفاظت شده دز و كرخه در دو طرف رودخانه‌هاي دز و كرخه ، با داشتن بوته‌هاي درختان جنگلي مناطق گرمسيري و مامن حيات وحش متنوع كه ازهمه مهمتر گوزن زرد ايراني است كه از گونه‌هاي برجسته و نادر جهان محسوب مي‌‌شود ، از مناطق ديدني استان بشمار مي‌‌روند . تالابهاي استان مانند هورالعظيم در شهرستان دشت آزادگان ، تالاب شادگان ، و ميانگران در ايذه كه همه ساله پرندگان مهاجر زمستاني را در خود جاي مي‌‌دهد از مناظر ديدني استان مي‌‌باشند . درياچه‌هاي پشت سدّها مانند سدّ شهيد عباسپور در مسجد سليمان و سدّ دز در دزفول از چشم اندازهاي زيبا و اماكن تفريحي استان به شمار مي‌‌روند .

از ديگر جاذبه‌هاي طبيعي استان مي‌‌توان به قلل و كوههاي مرتفع استان در بخش لالي مسجد سليمان ، قلل سفيدپوش و برف گير منگشت و سفيدكوه در باغملك ، ارتفاعات شمال دزفول با جاذبه‌هاي طبيعي نظير چشمه و آبشار و چشمه‌هاي طبيعي در مناطق كوهستاني مانند چشمه قلعه تل و امام زاده عبدالله در باغملك اشاره نمود . علاوه بر اين ، بافت بيشتر شهرهاي استان به گونه اي است كه عبور رودخانه از ميان شهر زيبايي خاصي به آن بخشيده و چشم اندازهاي زيبايي را فراهم مي‌‌سازد . از جمله اين شهرها مي‌‌توان اهواز ، شوش ، شوشتر ، دزفول ، خرمشهر ، آبادان و ... را نام برد .

منطقه حفاظت شده دز (حاشيه رودخانه دز)

چشم انداز جنگل هاي طبيعي خوزستان

مشخصات بعضي از مناطق حفاظت شده و پناهگاههاي حيات وحش در استان خوزستان

انواع پرندگان

انواع حيوانات

پوشش گياهي

موقعيت

وسعت (هكتار)

نام منطقه

دراج،قمري،فاخته،ليكو،

انواع گنجشك،انواع پرندگان شكاري، چندين گونه پرنده مهاجر

گــــــــــوزن زرد،گوركن، روباه شني،شغال،گرگ، تشي،جوجــــــــــه تيغي، خرگوش،گـــربه وحشي، گراز وحشي

گونه غالب درختي: پده+گز

گونه غالب درختچه:

سريم+جاز

گونه غالب علفي:

انواع گرامينه‌ها

حومه شوش

3600

پناهگاه حيات وحش كرخه

همانند منطقه كرخه

همانند منطقه كرخه

همانند منطقه كرخه

حومه شوش

5240

پناهگاه حيات وحش دز

همانند منطقه كرخه

همانند منطقه كرخه

همانند منطقه كرخه

حومه شوش

10633

منطقه حفاظت شده دز

همانند منطقه كرخه

همانند منطقه كرخه

همانند منطقه كرخه

حومه شوش

9437

منطقه حفاظت شده كرخه

150گونه پرنده مهاجر و بومي آبزي و كتارآبزي در زمستان و انواع پرندگان شكاري در پاييز

گراز وحشي،روباه شني،شغال،تشي،جوجه تيغي

ني ،جگن،سازو (بوريا)

حد فاصل دارخوين به شادگان و آبادان به بندر امام

296000

پناهگاه حيات وحش شادگان

قره غاز ، كورمورانت

ماهيان آب شيرين

-

شمال انديمشك

-

ديرياچه سدّ دز

قره غاز

ماهيان آب شيرين

-

شمال شرقي مسجد سليمان

-

درياچه سدّ شهيد عباسپور

انواع پرندگان مهاجر و بومي

انواع ماهي

ني

شمال غربي ايذه

5000

تالاب ميانگران

انواع پرندگان مهاجر و بومي

انواع ماهي

ني

شمال شرقي ايذه

2500

تالاب بندون

انواع پرندگان مهاجر و بومي

سگ آبي ، گربه ماهي ، انواع ماهي بومي

ني،جگن، بوريا ، و انواع گياهان آبزي

شمال سوسنگرد

150000

هور العظيم

منابع آب و چگونگي بهره برداري از آنها

استان خوزستان باداشتن 5 رودخانه مهم كشور يعني كارون ، كرخه ، دز ، جراحي و زهره يكي از غني ترين استانهاي كشور از لحاظ منابع آبي است. به يمن وجود رودخانه‌هاي متعدد و پرآب ، شبكه‌هاي آبياري مدرنِ احداث شده در پايين دست سدهاي متعدد و نظام آبياري منظم وهمچنين اراضي حاصلخيز ورسوبي ، اين سرزمين از لحاظ كشاورزي از ديرباز همواره داراي موقعيت مهم و بزرگي بوده است . بطوريكه ويل دورانت مورخ نامدار فرانسوي به نقل قول ازهرودوت مورخ يوناني ، خوزستان را “ انبار غله آسيا ” معرفي مي‌‌نمايد.

سالانه31 ميلياردمترمكعب آب توسط رودهاي اين استان درجريان است .

اين رودها عبارتند از :

ـ رودخانه كارون ، پرآب ترين رود ايران با آبدهي 7/18 ميليارد متر مكعب در سال و دبي 6/598 متر مكعب در ثانيه كه به اروند رود ختم مي‌‌شود .

ـ رودخانه كرخه ( طولاني ترين رود استان )

ـ رود دز ، مارون ، هنديجان ( زهره ) و شاوور

اين رودها مجموعاً 3/1 كل آبهاي كشور را شامل مي‌‌شوند . به همين لحاظ و به منظوراستفاده بهينه‌از اين‌جريان عظيم آبي ، با تكيه‌برمطالعات‌دقيق زمين‌شناسي‌و موقعيت طبيعي پستي و بلنديها ، نسبت به احداث 14 سد مخزني و جرياني اقدام گرديده است .

درسال 1342 سد دز به ارتفاع 203 متر ، بلندترين سد خاورميانه‌و‌ششمين سد مرتفع جهان در 15 كيلومتري شمال شهرستان دزفول برروي‌رودخانه دز احداث‌گرديد و در حال‌حاضرحدود4/3 ميليارد مترمكعب آب را در درياچـه‌اي به وسعت 63 كيلومترمربع ذخيره دارد . به‌كمك توربين‌هاي‌اين سد 2/2 ميليارد كيلووات برق توليد مي‌‌شود .

سد كارون( شهيد عباسپور)درشمال‌شرقي مسجدسليمان درسال1355 ساخته شد .گنجايش مخزن‌آن 9/2 ميلياردمترمكعب است و براي آبياري نزديك به 41000 هكتار زمينكشاورزي‌در نظرگرفته شده است. توليد برق اين سد حدود 2 هزار مگا وات است .

سد كرخه ( بزرگترين سد خاكي خاورميانه ) بر روي رود كرخه احداث گرديده و برنامه احداث شبكه آبياري آن در دست اقدام است .

همچنين مي‌‌توان به سد مارون بر روي رودخانه مارون ،‌ سدهاي مخـزني و جرياني گتوند عليا ، گدارلندر و كارون 2 ، 3 ، 4 بر روي رودخانه كارون اشاره كرد .

سدهاي كوچك و بزرگ ديگري نيز از جمله سد جره بر روي رودخانه رود زرد ( شاخه اي از حوزه آبخيز مارون جراحي ) قرار دارند .

شبكه آبياري مارون سدّ دز

از كل ميزان آبخيزداري سدهاي موجود در كشور ، 63900 هكتار در اين استان قرار دارد . لازم به توضيح است كه درحال حاضر حدود 45 تا 50% برق كشور در استان خوزستان توليد مي‌‌شودو مقام اول را در سطح‌كشور به خوداختصاص داده است .

دو تالاب عمده استان خوزستان به ترتيب تالاب هورالعظيم و تالاب شادگان از لحاظ ذخيره منابع غذايي و مسائل اكولوژيكي در منطقه داراي اهميت اقتصادي – اجتماعي زيادي مي‌‌باشند.

شناخت كشاورزي و اراضي زراعي استان

كشاورزي در جلگه خوزستان وابسته به آب رودخانه‌ها ، خاصه رود كارون است . رودخانه كارون از وسط جلگه خوزستان مي‌‌گذرد و در شمال اين جلگه منطقه مهم كشاورزي استان را به وجود مي‌‌آورد . رود كرخه نيز در جلگه خوزستان ، اراضي اطراف سوسنگرد را آبياري مي‌‌كند .

كلّ زمينهاي استان 3/2 ميليون هكتار به صورت اراضي شور و قليايي و اراضـي سيل گير درياچه‌هاي طبيعي ، كوه‌هاي لخت و 800 هزار هكتار جنگل غير انبوه و 8/3 ميليون هكتار مرتع و مابقي اراضي در شش كلاس خاك ( قابل كشت تا غير قابل كشت )تقسيم بندي شده اند .

جمع كل اراضـــــي قابل كشت استان 000/200/1 هكتار است كه حدوداً 40% آن به صورت ديم و 60% به صورت آبي كشت مي‌‌شوند و حدود 39500 هكتار نيز بين 4 تا 9 ماه از سال به صورت آيش قرار دارد . بيشترين سطح زير كشت آبي متعلق به شهرستان اهواز با 000/80 هكتار و كمترين آن در شهرستان مسجد سليمان با 850 هكتار و بيشترين سطح زمين هاي ديم در اهواز و كمترين آن در شادگان قرار دارند . محصولات عمده استان خوزستان غلات ، چغندر قند ، نيشكر و خرما است . در حال حاضر در استان خوزستان 000/30 هكتار نخلستان وجود دارد .

منـاظر زيبای شهرستانهای سياحتی در قسمت پايان پاراگراف مربوط به هر شهر آورده شده است و...